Khiếu nại giá bồi thường đất: quyền và cách xử lý

Khiếu nại giá bồi thường đất: quyền của người dân theo Luật Đất đai 2024, trình tự xử lý và cách phòng ngừa để giữ tiến độ giải phóng mặt bằng.

Khiếu nại giá bồi thường đất là quyền hợp pháp của người có đất bị thu hồi khi cho rằng giá bồi thường chưa thỏa đáng. Với chủ đầu tư, khiếu nại về giá là rủi ro tiến độ hàng đầu của giải phóng mặt bằng, vì nó làm chậm phê duyệt phương án và bàn giao mặt bằng. Bài viết trình bày quyền khiếu nại và cách xử lý theo Luật Đất đai 2024 (31/2024/QH15), giúp chủ đầu tư phối hợp với chính quyền để xử lý khiếu nại đúng luật và giữ tiến độ dự án.

Người dân có quyền khiếu nại giá bồi thường không?

Có. Luật Đất đai 2024 (31/2024/QH15), hiệu lực 01/08/2024, bảo đảm quyền khiếu nại, tố cáo, khởi kiện của người sử dụng đất đối với các quyết định hành chính về đất đai, trong đó có phương án bồi thường và giá bồi thường. Người dân có thể gửi ý kiến ngay từ khâu niêm yết phương án, hoặc khiếu nại quyết định phê duyệt phương án bồi thường theo trình tự pháp luật khiếu nại. Đây là quyền hợp pháp, không phải cản trở dự án.

Trình tự xử lý khiếu nại giá bồi thường

Khi có khiếu nại về giá bồi thường, cơ quan có thẩm quyền phải xem xét, giải quyết theo trình tự khiếu nại: khiếu nại lần đầu tới người đã ra quyết định, và nếu không đồng ý thì khiếu nại lần hai hoặc khởi kiện ra tòa án hành chính. Việc giá bồi thường được xác định theo Nghị định 71/2024/NĐ-CP về giá đất là căn cứ để cơ quan giải quyết đối chiếu tính hợp lý của con số. Xử lý khiếu nại minh bạch, đúng hạn giúp giảm nguy cơ tranh chấp kéo dài.

Làm sao để giảm khiếu nại về giá?

Cách phòng ngừa khiếu nại tốt nhất là minh bạch phương pháp định giá và công khai phương án bồi thường ngay từ đầu. Khi người dân hiểu giá bồi thường được tính theo giá đất cụ thể do UBND tỉnh quyết định và các phương pháp trong Nghị định 71/2024/NĐ-CP, họ dễ chấp nhận hơn. Đối thoại sớm, giải thích rõ căn cứ và lắng nghe phản hồi trong thời hạn niêm yết 30 ngày theo Nghị định 88/2024/NĐ-CP là chìa khóa giảm khiếu nại về sau.

• Người dân có quyền khiếu nại, khởi kiện quyết định về giá bồi thường theo Luật Đất đai 2024.
• Khiếu nại lần đầu tới người ra quyết định; không đồng ý thì khiếu nại lần hai hoặc khởi kiện.
• Giá bồi thường xác định theo Nghị định 71/2024/NĐ-CP là căn cứ đối chiếu.
• Minh bạch phương pháp định giá và công khai phương án để phòng ngừa khiếu nại.
• Tận dụng thời hạn niêm yết 30 ngày để đối thoại, tiếp thu ý kiến.

Vai trò của đối thoại trong giải quyết khiếu nại

Thực tế cho thấy phần lớn khiếu nại về giá bồi thường xuất phát từ việc người dân chưa hiểu rõ căn cứ tính giá chứ không hẳn vì con số quá thấp. Vì vậy, tổ chức đối thoại trực tiếp giữa hội đồng bồi thường, chính quyền và người có đất là bước quan trọng để làm rõ phương pháp định giá theo Nghị định 71/2024/NĐ-CP và các khoản hỗ trợ theo Nghị định 88/2024/NĐ-CP. Đối thoại cũng là dịp tiếp nhận thông tin mới về nguồn gốc đất hoặc tài sản mà kiểm đếm có thể bỏ sót. Giải quyết khiếu nại bằng đối thoại minh bạch, có biên bản rõ ràng thường nhanh và bền vững hơn nhiều so với để vụ việc đi tới khởi kiện, vốn kéo dài và làm đình trệ mặt bằng.

Khiếu nại không phải kẻ thù của tiến độ - né tránh khiếu nại mới là. Đối thoại sớm và minh bạch mới thực sự giữ được mặt bằng.

Góc nhìn quản lý dự án: rủi ro và truyền thông (Risk/Communications)

PMBOK gợi ý xử lý khiếu nại như một điểm giao giữa quản lý rủi ro và quản lý truyền thông. Mỗi khiếu nại về giá là một rủi ro tiến độ cần được theo dõi, đồng thời là một tín hiệu truyền thông cho thấy thông tin chưa được truyền đạt đủ. Chủ đầu tư nên thiết lập kênh tiếp nhận và phản hồi khiếu nại có thời hạn rõ ràng, ghi nhận vào sổ rủi ro và chủ động truyền thông về căn cứ định giá. Cách tiếp cận này biến khiếu nại từ điểm nghẽn thành cơ hội củng cố đồng thuận.

Quản lý bước này trên DuAnXD

Trên DuAnXD, chủ đầu tư có thể ghi nhận từng khiếu nại về giá bồi thường theo hộ, gắn trạng thái xử lý và thời hạn phản hồi. Việc theo dõi tập trung giúp không bỏ sót khiếu nại nào, đo được mức độ ảnh hưởng tới tiến độ và phối hợp kịp thời với hội đồng bồi thường, chính quyền địa phương để giải quyết dứt điểm.