Thẩm tra dự toán xây dựng trước khi duyệt

Thẩm tra dự toán xây dựng là gì, ai làm và khác thẩm định thế nào? Hướng dẫn thẩm tra dự toán trước khi duyệt theo Luật Xây dựng và NĐ 10/2021.

Thẩm tra dự toán xây dựng là bước kiểm tra chuyên môn về tính đúng đắn của dự toán trước khi trình phê duyệt. Thẩm tra dự toán giúp phát hiện sai sót về khối lượng, đơn giá, định mức và áp dụng chi phí, tránh phê duyệt một dự toán sai lệch. Khái niệm thẩm tra và thẩm định được phân biệt rõ tại khoản 36 và khoản 37 Điều 3 Luật Xây dựng 2014, còn nội dung chi phí căn cứ Nghị định 10/2021/NĐ-CP về quản lý chi phí đầu tư xây dựng.

Thẩm tra và thẩm định dự toán khác nhau thế nào?

Đây là hai khái niệm hay bị nhầm. Theo khoản 37 Điều 3 Luật Xây dựng 2014, thẩm tra là việc kiểm tra, đánh giá về chuyên môn của tổ chức, cá nhân đủ điều kiện năng lực, làm cơ sở cho công tác thẩm định. Theo khoản 36 Điều 3, thẩm định là việc kiểm tra, đánh giá của người quyết định đầu tư, chủ đầu tư hoặc cơ quan chuyên môn về xây dựng, làm cơ sở để xem xét, phê duyệt. Nói ngắn gọn: thẩm tra là đầu vào chuyên môn, thẩm định là căn cứ hành chính để phê duyệt.

Ai thực hiện thẩm tra dự toán?

Thẩm tra do đơn vị tư vấn độc lập đủ điều kiện năng lực thực hiện, thường được chủ đầu tư thuê. Kết quả là báo cáo thẩm tra, đóng vai trò đầu vào hỗ trợ cho thẩm định. Đơn vị thẩm tra không thay thế quyết định phê duyệt mà cung cấp đánh giá chuyên môn độc lập, tăng độ tin cậy cho hồ sơ trước khi người có thẩm quyền phê duyệt dự toán.

Thẩm tra dự toán kiểm tra những nội dung gì?

Nội dung thẩm tra dự toán tập trung vào: sự phù hợp của khối lượng với hồ sơ thiết kế; tính đúng đắn khi áp dụng định mức, đơn giá và chỉ số giá; sự phù hợp của các khoản chi phí trực tiếp, gián tiếp, thuế và dự phòng theo Nghị định 10/2021/NĐ-CP; và tính hợp lý của tổng dự toán so với quy mô công trình. Mọi sai lệch phát hiện được ghi trong báo cáo thẩm tra để chủ đầu tư yêu cầu hoàn thiện.

Thẩm tra dự toán có bắt buộc không?

Với dự án sử dụng vốn nhà nước, việc thẩm định dự toán là bắt buộc và cơ quan chuyên môn có thể yêu cầu thẩm tra khi cần đánh giá chuyên môn sâu. Thẩm quyền thẩm định phụ thuộc nguồn vốn và cấp công trình, theo các điều về thẩm định trong Luật Xây dựng 2014 (sửa đổi bởi Luật số 62/2020/QH14) và Nghị định 15/2021/NĐ-CP về quản lý dự án. Dù không phải trường hợp nào cũng bắt buộc thuê thẩm tra, đây vẫn là bước nên làm để giảm rủi ro chi phí.

• Thẩm tra: do tư vấn độc lập đủ năng lực thực hiện, mang tính chuyên môn.
• Thẩm định: do cơ quan nhà nước hoặc chủ đầu tư thực hiện, làm cơ sở phê duyệt.
• Nội dung thẩm tra: khối lượng, định mức, đơn giá, chỉ số giá, dự phòng.
• Kết quả thẩm tra: báo cáo thẩm tra làm đầu vào cho thẩm định.
• Sai lệch được ghi nhận để chủ đầu tư yêu cầu chỉnh sửa trước khi duyệt.

Thẩm tra là ý kiến chuyên môn độc lập; thẩm định mới là cánh cửa phê duyệt. Hiểu đúng vai trò của từng bước giúp hồ sơ không bị trả lại.

Góc nhìn quản lý dự án: thẩm tra là kiểm soát chất lượng Quality

Theo PMBOK Quality Management, thẩm tra dự toán tương ứng với hoạt động kiểm soát chất lượng (Control Quality) áp dụng lên sản phẩm dự toán. Đơn vị thẩm tra đóng vai trò một lớp kiểm tra độc lập nhằm phát hiện lỗi trước khi sản phẩm được nghiệm thu và phê duyệt. Nguyên tắc phát hiện lỗi càng sớm càng rẻ được thể hiện rõ: sửa sai ở dự toán tốn ít hơn nhiều so với phát hiện sai khi công trình đã thi công.

Quản lý bước này trên DuAnXD

DuAnXD giúp chủ đầu tư quản lý quy trình thẩm tra và thẩm định dự toán: lưu bản dự toán trình, ghi nhận báo cáo thẩm tra của tư vấn, theo dõi ý kiến chỉnh sửa và bản dự toán được phê duyệt cuối cùng. Nhờ đó đội dự án phân biệt rõ vai trò thẩm tra và thẩm định, truy vết được từng phiên bản dự toán và lý do thay đổi.