Quản lý chi phí đầu tư xây dựng qua các giai đoạn

Quản lý chi phí đầu tư xây dựng gồm những giai đoạn nào? Từ tổng mức đầu tư, dự toán đến quyết toán theo Nghị định 10/2021 về quản lý chi phí.

Quản lý chi phí đầu tư xây dựng là việc kiểm soát chi phí xuyên suốt vòng đời dự án, từ khi hình thành ý tưởng đến khi quyết toán hoàn thành. Quản lý chi phí đầu tư xây dựng được điều chỉnh bởi Nghị định số 10/2021/NĐ-CP (hiệu lực 09/02/2021), quy định tổng mức đầu tư, dự toán, định mức, đơn giá, suất vốn đầu tư và quyết toán. Hiểu rõ chi phí biến đổi qua từng giai đoạn giúp chủ đầu tư giữ dự án trong ngân sách và ra quyết định đúng lúc.

Chi phí đầu tư xây dựng được quản lý qua mấy giai đoạn?

Chi phí đi qua ba mốc lớn tương ứng ba giai đoạn của dự án. Ở giai đoạn chuẩn bị, chi phí thể hiện bằng tổng mức đầu tư trong Báo cáo nghiên cứu khả thi. Ở giai đoạn thực hiện, chi phí được cụ thể hóa thành dự toán xây dựng công trình. Ở giai đoạn kết thúc, chi phí được chốt lại bằng quyết toán vốn đầu tư. Nghị định 10/2021/NĐ-CP quy định nội dung và phương pháp quản lý cho từng mốc này.

Tổng mức đầu tư là gì và xác định khi nào?

Tổng mức đầu tư là toàn bộ chi phí dự kiến để thực hiện dự án, được xác định trong Báo cáo nghiên cứu khả thi trên cơ sở thiết kế cơ sở. Căn cứ Điều 134 Luật Xây dựng 2014 và Nghị định 10/2021/NĐ-CP, tổng mức đầu tư gồm chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng, chi phí xây dựng, thiết bị, quản lý dự án, tư vấn, chi phí khác và dự phòng. Đây là trần chi phí đầu tiên mà mọi dự toán và hợp đồng sau này phải nằm trong đó.

Chi phí thay đổi thế nào qua các giai đoạn?

Càng về sau, chi phí càng chi tiết và càng ít dư địa điều chỉnh. Tổng mức đầu tư mang tính khái toán ở giai đoạn chuẩn bị; dự toán chi tiết hóa theo thiết kế kỹ thuật, thiết kế bản vẽ thi công; giá hợp đồng cụ thể hóa dự toán thành cam kết với nhà thầu; và quyết toán chốt con số thực chi. Nghị định 10/2021/NĐ-CP yêu cầu chi phí ở giai đoạn sau không vượt trần đã được duyệt ở giai đoạn trước, trừ trường hợp được điều chỉnh theo quy định.

Làm sao kiểm soát chi phí không vượt ngân sách?

Kiểm soát chi phí dựa trên nguyên tắc so sánh liên tục giữa chi phí thực tế và trần đã duyệt ở mỗi mốc. Chủ đầu tư cần theo dõi dự toán so với tổng mức đầu tư, giá hợp đồng so với dự toán gói thầu, và giá trị thanh toán so với giá hợp đồng. Chi phí dự phòng theo Nghị định 10/2021/NĐ-CP là lớp đệm cho trượt giá và khối lượng phát sinh; quản lý tốt phần dự phòng này là chìa khóa giữ dự án trong ngân sách.

• Giai đoạn chuẩn bị: tổng mức đầu tư (Báo cáo nghiên cứu khả thi).
• Giai đoạn thực hiện: dự toán xây dựng công trình.
• Ký hợp đồng: giá hợp đồng cụ thể hóa dự toán gói thầu.
• Thi công: thanh toán theo khối lượng, kiểm soát so với giá hợp đồng.
• Kết thúc: quyết toán vốn đầu tư, chốt con số thực chi.

Chi phí không được kiểm soát ở một giai đoạn, nó sẽ vỡ ở giai đoạn tiếp theo. Kỷ luật ngân sách phải xuyên suốt vòng đời dự án.

Góc nhìn quản lý dự án: Cost Management xuyên vòng đời

PMBOK Cost Management chia quản lý chi phí thành ước tính chi phí, xác định ngân sách và kiểm soát chi phí. Ba mốc tổng mức đầu tư, dự toán và quyết toán chính là ba lát cắt của baseline chi phí ở các độ chính xác tăng dần, giống chuỗi rough order of magnitude tới definitive estimate. Kiểm soát chi phí (Control Costs) là hoạt động liên tục đo chênh lệch giữa thực chi và baseline, đúng tinh thần Nghị định 10/2021/NĐ-CP về không vượt trần đã duyệt.

Quản lý bước này trên DuAnXD

DuAnXD kết nối các mốc chi phí trên cùng một dự án: tổng mức đầu tư, dự toán, giá hợp đồng và giá trị thanh toán được lưu liên hoàn để đối chiếu. Chủ đầu tư có thể nhìn thấy chênh lệch giữa các mốc, theo dõi phần dự phòng đã dùng và nhận diện sớm nguy cơ vượt ngân sách, giúp quản lý chi phí đầu tư xây dựng một cách chủ động thay vì bị động.