Quản lý chất lượng thi công QA/QC trên công trường

Quản lý chất lượng thi công QA/QC trên công trường theo Nghị định 06/2021/NĐ-CP và PMBOK: phân biệt đảm bảo và kiểm soát chất lượng, phòng ngừa hơn kiểm tra.

Quản lý chất lượng thi công QA/QC trên công trường là hệ thống hoạt động nhằm bảo đảm công trình đáp ứng đúng yêu cầu kỹ thuật và mục đích sử dụng. QA (Quality Assurance — đảm bảo chất lượng) và QC (Quality Control — kiểm soát chất lượng) là hai vế bổ sung nhau: một bên xây niềm tin qua quy trình, một bên đo đạc kết quả cụ thể. Ở Việt Nam, khung pháp lý cho công tác này là Nghị định 06/2021/NĐ-CP về quản lý chất lượng, thi công và bảo trì công trình.

QA và QC khác nhau thế nào?

Theo PMBOK, Đảm bảo chất lượng (Quality Assurance) là toàn bộ hoạt động có kế hoạch và hệ thống nhằm tạo niềm tin rằng dự án sẽ thỏa mãn các tiêu chuẩn chất lượng liên quan, và phải được thực hiện xuyên suốt dự án. Kiểm soát chất lượng (Quality Control) là việc giám sát các kết quả cụ thể để xác định chúng có tuân thủ tiêu chuẩn hay không và tìm cách loại bỏ nguyên nhân gây kết quả không đạt. Nói ngắn gọn: QA lo hệ thống và quy trình, QC lo đo đạc và nghiệm kết quả.

Nghị định 06/2021 quy định gì về chất lượng thi công?

Nghị định 06/2021/NĐ-CP, hiệu lực 26/01/2021, hướng dẫn Luật Xây dựng 2014 và Luật sửa đổi 2020. Nghị định quy định trách nhiệm của các chủ thể về chất lượng thi công, việc nghiệm thu công việc — giai đoạn — hoàn thành hạng mục và công trình, cùng bảo hành, bảo trì và xử lý sự cố. Đây là văn bản gốc mà đội QA/QC trên công trường phải bám để tổ chức hồ sơ chất lượng đúng chuẩn.

Vì sao phòng ngừa quan trọng hơn kiểm tra?

PMBOK nêu một nguyên tắc cốt lõi: phòng ngừa hơn kiểm tra (prevention over inspection) — chi phí tránh sai sót luôn thấp hơn nhiều chi phí sửa sai. Trên công trường, điều này nghĩa là kiểm soát vật liệu đầu vào, quy trình trộn, dưỡng hộ và tay nghề ngay từ đầu, thay vì chỉ đợi nghiệm thu rồi đục ra làm lại. PMBOK cũng phân biệt phòng ngừa (giữ lỗi ra khỏi quy trình) và kiểm tra (giữ lỗi ra khỏi tay khách hàng).

Những công cụ kiểm soát chất lượng nào hay dùng?

PMBOK liệt kê các công cụ của Kiểm soát chất lượng gồm: kiểm tra (inspection), biểu đồ kiểm soát (control chart), biểu đồ Pareto, lấy mẫu thống kê (statistical sampling), lưu đồ (flowcharting) và phân tích xu hướng (trend analysis). Kiểm tra bao gồm các hoạt động đo đạc, xem xét, thử nghiệm để xác định kết quả có phù hợp yêu cầu hay không. Biểu đồ Pareto giúp xác định nhóm nguyên nhân gây phần lớn khuyết tật để ưu tiên xử lý.

• QA (đảm bảo): hệ thống, quy trình, kiểm toán chất lượng để tạo niềm tin.
• QC (kiểm soát): đo đạc, thử nghiệm, nghiệm thu kết quả cụ thể.
• Phòng ngừa hơn kiểm tra: chặn lỗi từ đầu vào và quy trình.
• Công cụ QC: inspection, control chart, Pareto, sampling, flowchart, trend.
• Kết quả QC: quyết định chấp nhận/loại bỏ và yêu cầu làm lại (rework).

Chi phí tránh sai sót luôn thấp hơn nhiều chi phí sửa sai — PMBOK gọi đó là nguyên tắc phòng ngừa hơn kiểm tra, kim chỉ nam cho QA/QC trên công trường.

Góc nhìn quản lý dự án: chất lượng quản cả sản phẩm lẫn quá trình

PMBOK nhấn mạnh quản lý chất lượng dự án phải xử lý cả quản lý dự án lẫn sản phẩm của dự án; hy sinh một vế đều gây hậu quả. Ví dụ, ép tiến độ bằng cách rút gọn các đợt kiểm tra chất lượng đã lên kế hoạch sẽ để lỗi lọt qua không bị phát hiện. Người quản lý giỏi không coi QA/QC là thủ tục giấy tờ mà là hàng rào bảo vệ giá trị công trình — và biết phân biệt quality (chất lượng) với grade (cấp/hạng).

Quản lý bước này trên DuAnXD

DuAnXD giúp bạn số hóa hồ sơ chất lượng: gắn checklist nghiệm thu cho từng công việc, lưu phiếu kiểm tra và kết quả thử nghiệm theo hạng mục, đồng thời liên kết chúng với tiến độ và biên bản nghiệm thu. Nhờ đó, đội QA/QC theo dõi được nguyên nhân lặp lại của khuyết tật và ra quyết định chấp nhận hay yêu cầu làm lại một cách có bằng chứng — đúng vòng kiểm soát chất lượng mà PMBOK và Nghị định 06/2021 hướng tới.