Đường găng Critical Path là gì và cách dùng

Đường găng (Critical Path) là gì và cách dùng phương pháp CPM để tìm chuỗi công việc quyết định thời gian dự án, tính float và rút ngắn tiến độ thi công.

Đường găng (Critical Path) là chuỗi công việc quyết định thời gian hoàn thành ngắn nhất của cả dự án — bất kỳ công việc nào trên đường găng bị chậm đều kéo lùi ngày về đích. Đây là khái niệm trung tâm của quản lý tiến độ thi công. Trong PMBOK, đường găng được tính bằng Phương pháp đường găng (Critical Path Method — CPM), một kỹ thuật phân tích toán học giúp kỹ sư QLDA biết công việc nào có ít độ linh hoạt nhất về thời gian và cần bám sát nhất.

Critical Path Method (CPM) hoạt động thế nào?

PMBOK định nghĩa CPM là kỹ thuật tính một cặp ngày bắt đầu/kết thúc sớm và muộn mang tính xác định (deterministic) cho từng công việc, dựa trên logic mạng tuần tự đã xác định và một ước lượng thời lượng duy nhất. Trọng tâm của CPM là tính độ dự trữ thời gian (float) để xác định công việc nào có ít linh hoạt nhất về lịch. Những công việc có float bằng không chính là các công việc nằm trên đường găng.

Float hay độ dự trữ thời gian là gì?

Float (còn gọi total float — độ dự trữ toàn phần) là khoảng thời gian một công việc có thể trễ mà không làm trễ dự án. Công việc trên đường găng có float bằng không, nên không được phép chậm. Hiểu float giúp người quản lý phân bổ ưu tiên: dồn nguồn lực và sự giám sát vào chuỗi găng, đồng thời tận dụng dư địa của các công việc ngoài găng để san đều nguồn lực.

Có thể rút ngắn đường găng không?

Được. PMBOK mô tả nén thời lượng (duration compression) gồm hai kỹ thuật. Crashing là phân tích đánh đổi chi phí–tiến độ để đạt mức rút ngắn lớn nhất với chi phí tăng thêm ít nhất, nhưng thường làm tăng chi phí. Fast tracking là làm song song những công việc lẽ ra tuần tự — ví dụ khởi công móng trước khi hoàn tất phần thiết kế — cách này thường phát sinh làm lại (rework) và tăng rủi ro. Cả hai chỉ nên áp dụng trên chính các công việc đường găng.

CPM khác PERT và GERT ở đâu?

PMBOK xếp CPM, PERT và GERT vào nhóm phân tích toán học. CPM dùng một ước lượng thời lượng duy nhất và cho kết quả xác định. PERT dùng bình quân gia quyền của thời lượng (giá trị kỳ vọng của phân phối) để tính thời gian dự án; ngày nay PERT ít dùng độc lập nhưng ước lượng kiểu PERT vẫn được nhúng trong tính toán CPM. GERT cho phép xử lý xác suất cả logic mạng lẫn thời lượng, phù hợp khi có công việc lặp lại hoặc rẽ nhánh.

• Đường găng là chuỗi công việc có float bằng không.
• CPM tính ngày sớm/muộn và float để tìm chuỗi găng.
• Crashing: rút ngắn bằng cách tăng nguồn lực, chấp nhận tăng chi phí.
• Fast tracking: làm song song các công việc tuần tự, tăng rủi ro và rework.
• Phần mềm quản lý dự án tự động hóa các phép tính CPM.

Trọng tâm của CPM là tính float để xác định những công việc có ít linh hoạt lịch trình nhất — đó chính là các công việc trên đường găng, theo PMBOK.

Góc nhìn quản lý dự án: quản đúng chuỗi găng thay vì dàn trải

PMBOK ngầm chỉ ra một nguyên tắc phân bổ sự chú ý: heuristic san bằng nguồn lực khuyến nghị ưu tiên cấp nguồn lực khan hiếm cho công việc đường găng trước. Người quản lý non tay thường theo dõi đều mọi công việc; người thành thục biết rằng chỉ chuỗi găng mới trực tiếp định đoạt ngày về đích. Kiểm soát chặt đường găng, theo dõi float của các công việc gần găng, chính là cách dùng thời gian và sự giám sát hiệu quả nhất.

Quản lý bước này trên DuAnXD

DuAnXD cho phép khai báo quan hệ trước–sau giữa các công việc và tự tính đường găng, làm nổi bật chuỗi công việc có float bằng không trên biểu đồ tiến độ. Khi bạn cập nhật thời lượng hay thêm phụ thuộc mới, hệ thống tính lại đường găng để bạn thấy ngay công việc nào vừa trở nên tới hạn và float của các công việc lân cận thay đổi ra sao. Bạn có thể thử nghiệm các phương án nén thời lượng — dồn nguồn lực để crashing một công việc găng, hoặc cho fast tracking chạy song song — rồi quan sát tác động lên ngày về đích trước khi quyết. Đó đúng là tinh thần CPM: biết chỗ nào không được phép chậm để dồn nguồn lực và sự giám sát vào đó.