Điều chỉnh giá hợp đồng xây dựng: khi nào và thế nào

Điều chỉnh giá hợp đồng xây dựng khi nào và thế nào? Nguyên tắc, ngưỡng khối lượng 20% và cách tính theo Nghị định 37/2015 về hợp đồng.

Điều chỉnh giá hợp đồng xây dựng là việc thay đổi đơn giá hoặc giá hợp đồng khi có biến động về khối lượng, giá cả hoặc phạm vi công việc. Điều chỉnh giá hợp đồng phải tuân thủ nguyên tắc chặt chẽ để không bị lạm dụng làm đội vốn. Nghị định số 37/2015/NĐ-CP quy định vấn đề này tại các Điều 36 đến 38, gồm nguyên tắc điều chỉnh, điều chỉnh khối lượng và điều chỉnh đơn giá, giá hợp đồng, kèm cả công thức tính hệ số điều chỉnh.

Khi nào được điều chỉnh giá hợp đồng xây dựng?

Điều 36 Nghị định 37/2015/NĐ-CP quy định việc điều chỉnh hợp đồng chỉ được áp dụng trong thời gian thực hiện hợp đồng. Với hợp đồng trọn gói, chỉ được điều chỉnh cho khối lượng công việc bổ sung ngoài phạm vi đã ký và trường hợp bất khả kháng. Nếu giá sau điều chỉnh không vượt giá gói thầu hoặc dự toán gói thầu được duyệt (gồm cả dự phòng), chủ đầu tư được quyền quyết định; nếu vượt thì phải được người có thẩm quyền quyết định đầu tư chấp thuận trước.

Ngưỡng khối lượng 20% có ý nghĩa gì?

Điều 38 Nghị định 37/2015/NĐ-CP đặt ra ngưỡng quan trọng. Nếu khối lượng thực tế tăng hoặc giảm lớn hơn 20% khối lượng tương ứng ghi trong hợp đồng, hoặc phát sinh khối lượng chưa có đơn giá, thì các bên thống nhất xác định đơn giá mới theo nguyên tắc đã thỏa thuận. Nếu khối lượng tăng giảm nhỏ hơn hoặc bằng 20% thì áp dụng đơn giá trong hợp đồng để thanh toán. Ngưỡng 20% là ranh giới giữa giữ nguyên và đàm phán lại đơn giá.

Điều chỉnh đơn giá áp dụng cho loại hợp đồng nào?

Điểm a khoản 2 Điều 38 Nghị định 37/2015/NĐ-CP quy định việc điều chỉnh đơn giá thực hiện hợp đồng chỉ áp dụng đối với hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh và hợp đồng theo thời gian, khi các bên có thỏa thuận trong hợp đồng. Điều này có nghĩa hợp đồng trọn gói và đơn giá cố định về nguyên tắc không điều chỉnh đơn giá do trượt giá, trừ các trường hợp bổ sung khối lượng ngoài phạm vi hợp đồng.

Điều chỉnh giá được tính theo công thức nào?

Khoản 3 Điều 38 Nghị định 37/2015/NĐ-CP quy định giá thanh toán điều chỉnh theo công thức GTT bằng GHĐ nhân hệ số điều chỉnh Pn, trong đó GTT là giá thanh toán, GHĐ là giá trong hợp đồng tương ứng khối lượng hoàn thành được nghiệm thu, và Pn là hệ số điều chỉnh tăng hoặc giảm cho khoảng thời gian n. Cơ sở dữ liệu đầu vào để tính hệ số phải dùng nguồn thông tin giá hoặc chỉ số giá của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo thỏa thuận trong hợp đồng.

• Chỉ điều chỉnh trong thời gian thực hiện hợp đồng (Điều 36).
• Trọn gói: chỉ điều chỉnh cho khối lượng ngoài phạm vi và bất khả kháng.
• Khối lượng tăng/giảm trên 20%: thống nhất đơn giá mới (Điều 38).
• Khối lượng tăng/giảm dưới hoặc bằng 20%: giữ đơn giá hợp đồng.
• Vượt giá gói thầu duyệt: phải được người quyết định đầu tư chấp thuận.

Điều chỉnh giá là quyền có điều kiện, không phải cửa để hợp thức hóa đội vốn. Ngưỡng và thẩm quyền phê duyệt chính là hàng rào chống lạm dụng.

Góc nhìn quản lý dự án: điều chỉnh giá là kiểm soát thay đổi Cost/Risk

Theo PMBOK, điều chỉnh giá hợp đồng gắn với quản lý thay đổi (change control) trong Cost Management và ứng phó rủi ro trong Risk Management. Ngưỡng 20% và cơ chế phê duyệt theo thẩm quyền của Nghị định 37/2015/NĐ-CP đóng vai trò như một integrated change control: mọi thay đổi giá phải đi qua quy trình xét duyệt trước khi tác động lên baseline chi phí. Nhìn nhận trượt giá và phát sinh khối lượng như rủi ro đã dự phòng giúp chủ đầu tư phản ứng có kỷ luật thay vì bị động.

Quản lý bước này trên DuAnXD

DuAnXD hỗ trợ đội dự án ghi nhận các đề nghị điều chỉnh giá hợp đồng, đối chiếu khối lượng thực tế với khối lượng hợp đồng để xác định có vượt ngưỡng 20% hay không, và theo dõi việc giá sau điều chỉnh so với giá gói thầu được duyệt. Nền tảng lưu lại lý do, thẩm quyền phê duyệt và phiên bản giá, giúp quản lý thay đổi giá minh bạch và truy vết được.