Các loại hợp đồng xây dựng và cách chọn

Có mấy loại hợp đồng xây dựng và chọn loại nào? So sánh hợp đồng trọn gói, đơn giá cố định, đơn giá điều chỉnh theo Nghị định 37/2015.

Chọn đúng loại hợp đồng xây dựng ảnh hưởng trực tiếp đến việc ai gánh rủi ro trượt giá và khối lượng phát sinh. Nghị định số 37/2015/NĐ-CP quy định chi tiết về hợp đồng xây dựng, phân loại theo tính chất công việc, theo hình thức giá và theo mối quan hệ giữa các bên. Hiểu rõ từng loại hợp đồng xây dựng giúp chủ đầu tư và nhà thầu phân bổ rủi ro hợp lý, tránh tranh chấp khi giá vật liệu biến động hay khi phát sinh khối lượng.

Hợp đồng xây dựng được phân loại theo tiêu chí nào?

Điều 3 Nghị định 37/2015/NĐ-CP phân loại hợp đồng xây dựng theo ba tiêu chí. Theo tính chất, nội dung công việc có hợp đồng tư vấn, thi công xây dựng, cung cấp thiết bị, EC (thiết kế và thi công), EP (thiết kế và cung cấp thiết bị), EPC (thiết kế, cung cấp thiết bị và thi công), chìa khóa trao tay và các loại khác. Theo hình thức giá có bốn nhóm chính. Theo mối quan hệ có hợp đồng thầu chính, thầu phụ, giao khoán nội bộ và hợp đồng có yếu tố nước ngoài.

Có mấy hình thức giá hợp đồng xây dựng?

Khoản 2 Điều 3 Nghị định 37/2015/NĐ-CP quy định năm hình thức giá: hợp đồng trọn gói; hợp đồng theo đơn giá cố định; hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh; hợp đồng theo thời gian; và hợp đồng theo giá kết hợp. Đây là nhóm tiêu chí quan trọng nhất khi chọn loại hợp đồng, vì nó quyết định giá có thay đổi trong quá trình thực hiện hay không và bên nào chịu rủi ro biến động giá.

Hợp đồng trọn gói khác đơn giá điều chỉnh thế nào?

Theo Điều 15 Nghị định 37/2015/NĐ-CP, giá hợp đồng trọn gói là giá không thay đổi trong suốt quá trình thực hiện đối với khối lượng thuộc phạm vi hợp đồng đã ký, trừ trường hợp bất khả kháng và thay đổi phạm vi công việc. Ngược lại, hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh cho phép điều chỉnh đơn giá khi có biến động giá theo thỏa thuận. Trọn gói đẩy rủi ro giá về phía nhà thầu; đơn giá điều chỉnh chia sẻ rủi ro đó với chủ đầu tư.

Chọn loại hợp đồng xây dựng theo nguyên tắc nào?

Nguyên tắc là gắn loại hợp đồng với mức độ rõ ràng của thiết kế và độ dài thời gian thực hiện. Công trình đã có thiết kế bản vẽ thi công đầy đủ, thời gian ngắn phù hợp với hợp đồng trọn gói. Công trình quy mô lớn, thời gian dài, dễ trượt giá phù hợp với đơn giá điều chỉnh. Khoản 4 Điều 4 Nghị định 37/2015/NĐ-CP còn lưu ý giá ký kết hợp đồng không được vượt giá trúng thầu hoặc kết quả thương thảo, trừ khối lượng phát sinh được người có thẩm quyền cho phép.

• Hợp đồng trọn gói: giá cố định, phù hợp thiết kế rõ, thời gian ngắn.
• Đơn giá cố định: đơn giá không đổi, thanh toán theo khối lượng thực tế.
• Đơn giá điều chỉnh: cho phép điều chỉnh giá khi trượt giá theo thỏa thuận.
• Hợp đồng theo thời gian: trả theo thời gian làm việc, hợp với tư vấn.
• EPC, chìa khóa trao tay: gói trọn thiết kế đến thi công cho tổng thầu.

Không có loại hợp đồng nào tốt nhất tuyệt đối; chỉ có loại hợp đồng phân bổ rủi ro phù hợp nhất với mức độ chắc chắn của thiết kế và thị trường.

Góc nhìn quản lý dự án: hợp đồng là công cụ phân bổ rủi ro Procurement

Theo PMBOK Procurement Management, loại hợp đồng chính là cơ chế phân bổ rủi ro giữa buyer và seller. Hợp đồng trọn gói (fixed-price) dồn rủi ro chi phí cho nhà thầu, phù hợp khi phạm vi rõ; hợp đồng đơn giá (unit-price) và điều chỉnh giá tương ứng với cost-reimbursable ở mức chia sẻ rủi ro. Người quản lý dự án chọn loại hợp đồng dựa trên độ chắc chắn của phạm vi và mức độ chấp nhận rủi ro của chủ đầu tư, đúng tinh thần Điều 3 và Điều 15 Nghị định 37/2015/NĐ-CP.

Quản lý bước này trên DuAnXD

DuAnXD cho phép gắn loại hợp đồng và hình thức giá vào từng hợp đồng của gói thầu, lưu giá hợp đồng và điều kiện áp dụng. Đội dự án theo dõi được loại hợp đồng đang dùng cho mỗi nhà thầu, đối chiếu giá hợp đồng với dự toán gói thầu và chuẩn bị sẵn cơ sở cho các bước tạm ứng, thanh toán và điều chỉnh giá về sau.