Các hình thức lựa chọn nhà thầu và cách chọn đúng

Có mấy hình thức lựa chọn nhà thầu theo Luật Đấu thầu 2023? So sánh đấu thầu rộng rãi, hạn chế, chỉ định thầu, chào hàng cạnh tranh và cách chọn đúng.

Chọn đúng hình thức lựa chọn nhà thầu quyết định gói thầu có được triển khai nhanh, tiết kiệm và đúng luật hay không. Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 quy định nhiều hình thức lựa chọn nhà thầu khác nhau, mỗi hình thức có điều kiện áp dụng riêng. Hiểu rõ hình thức lựa chọn nhà thầu nào phù hợp với quy mô, tính chất và hạn mức giá gói thầu giúp chủ đầu tư tránh rủi ro bị coi là chọn sai hình thức, dẫn tới hủy kết quả.

Luật Đấu thầu 2023 có mấy hình thức lựa chọn nhà thầu?

Điều 20 Luật Đấu thầu 2023 liệt kê chín hình thức lựa chọn nhà thầu: đấu thầu rộng rãi; đấu thầu hạn chế; chỉ định thầu; chào hàng cạnh tranh; mua sắm trực tiếp; tự thực hiện; tham gia thực hiện của cộng đồng; đàm phán giá; và lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt. Đấu thầu rộng rãi là hình thức mặc định; các hình thức còn lại chỉ được dùng khi đáp ứng điều kiện luật định.

Đấu thầu rộng rãi khác đấu thầu hạn chế thế nào?

Điều 21 Luật Đấu thầu 2023 định nghĩa đấu thầu rộng rãi là hình thức không hạn chế số lượng nhà thầu tham dự, áp dụng cho tất cả gói thầu trừ các trường hợp riêng. Điều 22 quy định đấu thầu hạn chế chỉ mời một số nhà thầu đáp ứng yêu cầu, áp dụng khi gói thầu có yêu cầu cao hoặc đặc thù về kỹ thuật mà chỉ một số nhà thầu đáp ứng, hoặc khi nhà tài trợ vốn yêu cầu trong điều ước quốc tế.

Khi nào được chỉ định thầu hoặc chào hàng cạnh tranh?

Điều 23 Luật Đấu thầu 2023 cho phép chỉ định thầu trong các trường hợp như gói cấp bách khắc phục thiên tai, bảo vệ bí mật nhà nước, hoặc gói trong hạn mức. Chào hàng cạnh tranh theo Điều 24 áp dụng cho gói thầu có giá không quá 5 tỷ đồng thuộc các nhóm như xây lắp công trình đơn giản đã có thiết kế bản vẽ thi công được duyệt, hay mua hàng hóa thông dụng đã tiêu chuẩn hóa.

Chọn hình thức lựa chọn nhà thầu theo tiêu chí nào?

Chủ đầu tư căn cứ vào giá gói thầu, tính chất kỹ thuật và mức độ cấp bách. Với gói xây lắp thông thường, đấu thầu rộng rãi bảo đảm cạnh tranh cao nhất. Với gói nhỏ trong hạn mức chỉ định thầu tại điểm m khoản 1 Điều 23, có thể rút gọn thủ tục. Khoản 6 Điều 23 khuyến khích chọn hình thức cạnh tranh hơn khi vẫn có thể áp dụng đấu thầu rộng rãi, hạn chế, chào hàng cạnh tranh thay cho chỉ định thầu.

• Đấu thầu rộng rãi (Điều 21): mặc định, không hạn chế nhà thầu.
• Đấu thầu hạn chế (Điều 22): gói yêu cầu kỹ thuật cao/đặc thù.
• Chỉ định thầu (Điều 23): cấp bách, bí mật nhà nước, trong hạn mức.
• Chào hàng cạnh tranh (Điều 24): gói không quá 5 tỷ, hàng hóa/xây lắp đơn giản.
• Mua sắm trực tiếp, tự thực hiện, đàm phán giá, trường hợp đặc biệt (Điều 25-29).

Hình thức lựa chọn nhà thầu đúng không phải là hình thức nhanh nhất, mà là hình thức vừa hợp pháp vừa giữ được tính cạnh tranh cho gói thầu.

Góc nhìn quản lý dự án: cân bằng chi phí, thời gian và rủi ro Procurement

Trong ngôn ngữ PMBOK Procurement Management, việc chọn hình thức lựa chọn nhà thầu chính là quyết định make-or-buy và source selection ở cấp độ chiến thuật. Hình thức càng cạnh tranh (đấu thầu rộng rãi) càng tối ưu chi phí nhưng tốn thời gian; hình thức rút gọn (chỉ định thầu) nhanh nhưng tăng rủi ro giá và minh bạch. Người quản lý dự án cân nhắc ma trận này theo mức độ ưu tiên của từng ràng buộc để đề xuất hình thức phù hợp.

Quản lý bước này trên DuAnXD

DuAnXD cho phép chủ đầu tư gắn hình thức lựa chọn nhà thầu vào từng gói thầu và ghi rõ căn cứ pháp lý áp dụng. Khi lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu, đội dự án chọn hình thức trên hệ thống, kèm giá gói thầu và lý do; nền tảng lưu lại để phục vụ thẩm định và giải trình, giúp thống nhất cách chọn hình thức trong toàn dự án.