Bóc tách khối lượng BOQ trong dự án xây dựng

Bóc tách khối lượng BOQ là gì và làm thế nào cho chuẩn? Hướng dẫn đo bóc khối lượng xây dựng theo NĐ 10/2021 để lập dự toán chính xác.

Bóc tách khối lượng BOQ (Bill of Quantities) là công việc đo và tính toàn bộ khối lượng công tác xây dựng từ hồ sơ thiết kế, làm cơ sở lập dự toán và mời thầu. Bóc tách khối lượng chính xác quyết định độ tin cậy của dự toán: sai khối lượng thì mọi con số chi phí phía sau đều lệch. Công tác này gắn với quản lý chi phí đầu tư xây dựng theo Nghị định số 10/2021/NĐ-CP (hiệu lực 09/02/2021), văn bản hướng dẫn Luật Xây dựng về chi phí.

BOQ và bóc tách khối lượng là gì?

BOQ là bảng liệt kê các công tác xây dựng kèm khối lượng tương ứng, mỗi dòng gắn một mã hiệu công tác. Bóc tách khối lượng là quá trình đọc bản vẽ, đo và tính ra khối lượng từng công tác (bê tông, cốt thép, xây, trát, ốp lát...). Nghị định 10/2021/NĐ-CP quy định dự toán xây dựng được xác định trên cơ sở khối lượng công tác, định mức và đơn giá; do đó khối lượng đo bóc là dữ liệu đầu vào gốc của toàn bộ dự toán.

Bóc tách khối lượng theo trình tự nào?

Trình tự thông dụng là bóc theo hạng mục và theo trình tự thi công: phần ngầm (móng, hầm) trước, phần thân, rồi phần hoàn thiện và hệ thống kỹ thuật. Mỗi công tác cần xác định rõ mã hiệu, đơn vị đo và diễn giải cách tính. Theo Nghị định 10/2021/NĐ-CP, phương pháp đo bóc khối lượng và các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật được Bộ Xây dựng hướng dẫn chi tiết bằng thông tư, giúp thống nhất cách đo giữa các đơn vị.

Vì sao bóc tách khối lượng hay sai lệch?

Sai lệch thường đến từ bốn nguồn: đọc thiếu chi tiết trên bản vẽ, nhầm đơn vị đo, tính trùng hoặc bỏ sót công tác, và không cập nhật khi thiết kế thay đổi. Vì dự toán theo Nghị định 10/2021/NĐ-CP được lập trên khối lượng nhân đơn giá, một sai số nhỏ về khối lượng có thể nhân lên thành sai số lớn về chi phí. Kiểm tra chéo giữa người bóc và người thẩm tra là biện pháp giảm rủi ro hiệu quả.

Bóc tách khối lượng phục vụ những khâu nào?

Kết quả bóc tách khối lượng dùng cho ba khâu chính: lập dự toán xây dựng, lập hồ sơ mời thầu (BOQ mời thầu), và thanh toán theo khối lượng hoàn thành. Với hợp đồng theo đơn giá, khối lượng bóc tách là cơ sở đối chiếu khi nghiệm thu và thanh toán từng đợt theo quy định của Nghị định 37/2015/NĐ-CP về hợp đồng xây dựng. Do đó BOQ không chỉ là tài liệu kỹ thuật mà còn là căn cứ tài chính xuyên suốt vòng đời dự án, được dùng đi dùng lại từ lúc mời thầu, ký hợp đồng cho đến khi quyết toán, nên một bảng BOQ chuẩn và thống nhất giúp giảm rất nhiều tranh cãi về sau giữa chủ đầu tư và nhà thầu.

• Đọc kỹ hồ sơ thiết kế và chỉ dẫn kỹ thuật trước khi đo bóc.
• Bóc theo hạng mục, theo trình tự thi công để tránh bỏ sót.
• Ghi rõ mã hiệu công tác, đơn vị đo và diễn giải cách tính từng dòng.
• Kiểm tra chéo, đối chiếu khi thiết kế có thay đổi.
• Xuất BOQ thống nhất để dùng cho dự toán, mời thầu và thanh toán.

Khối lượng bóc tách sai chỉ vài phần trăm nhưng nhân với đơn giá và số lượng công tác, dự toán có thể lệch tới hàng tỷ đồng.

Góc nhìn quản lý dự án: BOQ là nền của quản lý chi phí

Theo PMBOK Cost Management, ước tính chi phí (Estimate Costs) và xác định ngân sách (Determine Budget) đều dựa trên phân rã phạm vi công việc. BOQ chính là hiện thân của WBS ở cấp công tác xây dựng: mỗi dòng khối lượng là một gói công việc đo lường được. Bóc tách khối lượng tốt tạo ra baseline chi phí đáng tin cậy, làm cơ sở cho kiểm soát chi phí (Control Costs) và đo lường giá trị đạt được về sau.

Quản lý bước này trên DuAnXD

DuAnXD cho phép đội dự án lưu bảng BOQ theo hạng mục, gắn khối lượng với đơn giá để hình thành dự toán và so sánh với khối lượng nghiệm thu thực tế. Khi thiết kế thay đổi, nền tảng giúp cập nhật khối lượng và truy vết ảnh hưởng tới dự toán, giữ cho BOQ, dự toán và thanh toán luôn nhất quán trên cùng một hệ thống.