Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Pre-FS: vai trò

Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi (Pre-FS) là cơ sở để quyết định chủ trương đầu tư dự án. Bài viết giải thích vai trò, khi nào phải lập theo Luật Xây dựng 2014.

Trước khi bỏ tiền thật vào một dự án, chủ đầu tư cần một tài liệu trả lời câu hỏi: dự án này có nên làm không? Đó chính là vai trò của **báo cáo nghiên cứu tiền khả thi** (Pre-FS). Đây là bước nghiên cứu sơ bộ về sự cần thiết, tính khả thi và hiệu quả của việc đầu tư xây dựng, làm cơ sở để cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định chủ trương đầu tư. Nói gọn, báo cáo nghiên cứu tiền khả thi là cửa "go / no-go" đầu tiên của mọi dự án lớn, trước cả khi lập hồ sơ dự án chính thức.

Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi là gì?

Theo khoản 1 Điều 3 Luật Xây dựng 2014, báo cáo nghiên cứu tiền khả thi là tài liệu trình bày các nội dung nghiên cứu sơ bộ về sự cần thiết, tính khả thi và hiệu quả của việc đầu tư xây dựng, làm cơ sở xem xét, quyết định chủ trương đầu tư. Về mặt kỹ thuật, tài liệu này chứa thiết kế sơ bộ — tức ý tưởng ban đầu về công trình — chứ chưa phải thiết kế cơ sở chi tiết như ở bước sau. Đây là bước đứng trước báo cáo nghiên cứu khả thi trong chuỗi chuẩn bị dự án.

Khi nào phải lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi?

Theo Điều 53 Luật Xây dựng 2014 (sửa đổi bởi Luật số 62/2020/QH14), việc lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi áp dụng với dự án quan trọng quốc gia, dự án nhóm A dùng vốn đầu tư công, dự án PPP, và dự án thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư theo Luật Đầu tư. Các dự án khác có thể bỏ qua bước này và lập thẳng báo cáo nghiên cứu khả thi. Vì vậy, việc dự án của bạn có bắt buộc lập Pre-FS hay không phụ thuộc vào nhóm dự án và nguồn vốn — cần đối chiếu cụ thể trước khi triển khai.

Vai trò của Pre-FS trong quyết định đầu tư

Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi phục vụ quyết định chủ trương đầu tư — tức Nhà nước hoặc người quyết định đầu tư đồng ý về mặt chủ trương rằng dự án đáng để nghiên cứu tiếp. Đây chưa phải là bước phê duyệt dự án. Giá trị lớn nhất của Pre-FS là giúp sàng lọc sớm: một dự án thiếu khả thi được nhận diện ở bước này sẽ tiết kiệm cho chủ đầu tư khoản chi phí lớn lẽ ra bỏ ra cho khảo sát, thiết kế cơ sở và lập báo cáo khả thi đầy đủ.

Pre-FS khác gì báo cáo nghiên cứu khả thi?

Điểm khác biệt cốt lõi nằm ở mức độ chi tiết và mục đích. Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dùng thiết kế sơ bộ, phục vụ quyết định chủ trương đầu tư. Báo cáo nghiên cứu khả thi (theo khoản 2 Điều 3 và Điều 54 Luật Xây dựng 2014) dùng thiết kế cơ sở, phục vụ quyết định đầu tư — tức phê duyệt dự án. Có thể hình dung Pre-FS là bản phác thảo để xin phép nghiên cứu, còn báo cáo khả thi là hồ sơ dự án hoàn chỉnh để được duyệt.

• Pre-FS: nghiên cứu sơ bộ, thiết kế sơ bộ, phục vụ quyết định chủ trương đầu tư.
• Báo cáo khả thi (FS): nghiên cứu đầy đủ, thiết kế cơ sở, phục vụ quyết định đầu tư.
• Không phải dự án nào cũng lập Pre-FS — nhiều dự án làm thẳng FS.
• Căn cứ: khoản 1 Điều 3 và Điều 53 Luật Xây dựng 2014.

Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi là bộ lọc chi phí đầu tiên: nó giúp chủ đầu tư dừng lại đúng lúc trước khi bỏ tiền lớn vào một dự án không khả thi.

Góc nhìn quản lý dự án: Pre-FS thuộc nhóm khởi tạo và tích hợp

Dưới lăng kính PMBOK, báo cáo nghiên cứu tiền khả thi thuộc nhóm quy trình khởi tạo (Initiating) và nhóm kiến thức Quản lý tích hợp (Integration Management). Nó đóng vai trò gần với một business case sơ bộ — cơ sở để tổ chức quyết định có cấp phép cho dự án tồn tại hay không. Ở đây, quản lý tích hợp thể hiện qua việc gắn mục tiêu dự án với nguồn lực và bối cảnh chiến lược, để quyết định go / no-go được đưa ra trên một bức tranh tổng thể chứ không chỉ dựa vào một khía cạnh riêng lẻ.

Quản lý bước này trên DuAnXD

Trên nền tảng DuAnXD, báo cáo nghiên cứu tiền khả thi là một mốc đầu chuỗi trong vòng đời dự án đầu tư xây dựng được dựng sẵn. Mốc này gắn kèm hồ sơ cần chuẩn bị, người phụ trách, ngày mục tiêu và trạng thái, nằm chung bảng tiến độ với các mốc chủ trương đầu tư, thiết kế và thi công. Nhờ đó chủ đầu tư thấy ngay quyết định go / no-go đang nằm ở đâu trên đường găng của dự án.